Kinh tế - Môi trường - Đô thị

Nữ công nhân lò gốm đất đen- Người giữ lửa cho hồn gốm Việt


Trong lịch sử phát triển hàng trăm năm, nghề làm gốm ở Biên Hòa được biết đến như một giá trị văn hóa mang tính biểu tượng thể hiện nét truyền thống gắn liền với vùng đất Đồng Nai và cũng là nghề đã nuôi sống nhiều thế hệ người dân Biên Hòa.

Nét đặc trưng của gốm Biên Hòa là sự kết hợp men tro và chất tạo màu từ hợp kim đồng, màu men đá đỏ và gốm đất đen. Để tạo ra những sản phẩm gốm sứ cầu kỳ và tinh xảo, khó ai có thể  được các công đoạn làm ra tốn bao nhiêu mồ hôi, nước mắt của những người thợ thủ công, trong đó có chị em phụ nữ.

13.3.2019- nữ công nhân gốm.jpg
Chị Trần Thị Thanh Thúy

Để tạo ra những sản phẩm gốm đặc trưng của Biên Hòa thì hầu như tất cả các công đoạn sản xuất gốm đều có sự tham gia của lao động nữ. Từ khâu làm đất đến đưa đẩy chậu, thâm chí là vẽ hoa văn trên gốm… những công việc tưởng chừng chỉ đàn ông mới có thể làm thì nơi đây những đôi tay của người phụ nữ cũng đã đảm đương. Vì cuộc sống mưu sinh hoặc đam mê với nghề truyền thống mà nhiều chị em không nề hà làm các công việc nặng nhọc. Chị Ngô thị Nhung, 46 tuổi, quê ở miền Tây làm ở bộ phận nghiền đất, một trong những khâu quan trọng của quy trình sản xuất gốm đất đen tại cơ sở gốm Tâm Phát ở phường Tân Vạn. Đất sét đem về sau khi qua xử lý sẽ được những người thợ gốm cắt từng khối nhỏ, rồi cho vào máy nghiền nhuyễn thành những khối đất dài sốt dẻo và mịn, sau đó được chị Nhung sẽ ngắt thành từng khúc cho khâu tạo hình gốm. Công việc chân lấm tay bùn này khá vất vả đối với người phụ nữ khi vẫn đều đặn mỗi ngày có mặt tại lò gốm từ lúc 6 giờ 30 sáng và ra về 4 giờ 30 chiều, nhưng chị Nhung vẫn miệt mài với công việc từ ngày này qua tháng nọ để mưu sinh. 

Chị Ngô Thị Nhung-công nhân lò gốm cho biết:“Từ dưới quê chị lên đây hoàn cảnh gia đình cũng khó khăn lắm. Đến đây làm, nhờ chủ cũng giúp đỡ tạo cơ hội làm ăn được thì cũng ráng làm, công việc nào cũng vất vả hết mình phải ráng. Làm thì lương một tháng được 5 triệu đồng, gia đình thì hoàn cảnh ở với mẹ già, 2 đứa con và 1 người chị gái, mình thì thôi chồng ở vậy nuôi con. Ở đây nhờ chủ với anh em làm chung người ta cũng giúp đỡ cho mình, người ta làm nhiều khi mình làm không nổi thì người ta gồng gánh cho mình công việc nặng đó, ở đây anh em cũng thương yêu nhau lắm.”

Gốm đất đen, một dòng gốm đặc trưng của Biên Hòa với lịch sử phát triển hơn 300 năm. Nghề làm gốm cũng lắm công phu. Mỗi sản phẩm gốm làm ra phải trải qua rất nhiều công đoạn. Không chỉ chị Nhung, mà bà Ngô thị Liên ở khu phố 2 phường Tân Vạn mặc dù đã 67 tuổi nhưng vẫn còn gắn bó với công việc ở lò gốm. Từ việc phơi gốm, rồi lau gốm trước khi xối men lên chậu, hay đưa gốm vào lò nung, tuy phải tiếp xúc nhiều với bụi đất và nóng, nhưng ngày ngày bà vẫn đến xưởng gốm làm việc. Với bà, đây không chỉ là công việc mà còn là niềm vui với nghề truyền thống. 

Chị Ngô thị Liên-công nhân lò gốm tâm sự: “Tôi làm ở đây ngày 8 tiếng mà tôi mần ở đây mười mấy năm rồi. Ở đây khởi ra mười mấy năm là tôi mần mười mấy năm. Bữa nào xối đồ vầy nè thì tôi phải ở đây, bữa nào không có xối đồ thì tôi kéo đồ, tôi xuống máy kéo đồ khô đủ thứ hết. Đây thì nói thẳng ra việc nào cũng làm hết. Tôi mần ngày 180 ngàn, tôi mần đủ thì cũng 4-5 triệu bạc, cũng đủ sống rồi”.

13.3.2019- nữ công nhân gốm 1.jpg
Chị Ngô Thị Liên

Ở lò gốm còn có công việc chấm men cũng do phụ nữ đảm nhiệm bởi sự tỉ mỉ, kiên nhẫn và hơn hết là đôi tay khéo léo cho ra đời các họa tiết tinh xảo. Những chiếc bút lông, những bát màu vẽ. Đôi bàn tay lấm đầy màu men, nhẹ nhàng cầm cọ lướt qua những mảng gốm, phủ lên một lớp men sền sệt đã được pha sẵn. Chị Trần thị Thanh Thúy gắn bó nhiều năm qua với công việc chấm men chính là niềm đam mê được hình thành từ những năm tháng tuổi thơ sống cạnh các lò gốm.

Nói về công việc của mình, chị Trần thị Thanh Thúy-công nhân lò gốm cho biết: “Chấm thì nó khó, nó đòi hỏi màu nào ra màu đó không được lem nó cũng quan trọng, chị chấm mà nó lem rồi nó đâu có đẹp nữa đâu. Tại vì men màu mỗi thứ một màu khác nhau hết à, nó không có cái nào giống cái nào, cho nên chấm cái này nó khó, nó phải tỉ mỉ, bền thì mới ngồi được, nhiều khi ngồi không bền thì nó cũng ko có đồ nữa”.

Cơ sở gốm Tâm Phát có 20 lao động, trong đó có 4 nữ.  Phần lớn nhân công là những lao động lớn tuổi. Ông Trần Thanh Tâm-Chủ cơ sở gốm Tâm Phát cho biết thêm: “Cơ sở chúng tôi luôn sắp xếp cho chị em phụ nữ này làm những công việc phù hợp, thời gian làm việc cho phù hợp để chị em yêu thích và gắn bó với cái nghề truyền thống này và cũng luôn lo lương hướng cho chị em đủ để trang trải cuộc sống hàng ngày và gắn bó với doanh nghiệp dài lâu. 

Gốm sứ là sản phẩm đặc trưng với nhiều ứng dụng trong cuộc sống, mỗi sản phẩm gốm là một tác phẩm nghệ thuật của các nghệ nhân.Với nhiều kiểu dáng bắt mắt, độc đáo do bàn tay tài hoa của người thợ thủ công tạo ra, trong đó có phụ nữ đã làm cho những sản phẩm gốm truyền thống mang nét đậm văn hóa và tinh thần quý giá của vùng đất Biên Hòa-Đồng Nai. 

                                             Hồng Mỹ

Liên kết website

Lượt truy cập

Ủy ban nhân dân thành phố Biên Hòa - Số 90, đường Hưng Đạo Vương, thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai.

Chịu trách nhiệm chính: ông Phan Chí Cường - Phó Chủ tịch UBND thành phố Biên Hòa.
Cơ quan thường trực: số 309, Đường 30/4, phường Quyết Thắng. TP. Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai.
Email: trangtinbienhoa@gmail.com, Website: http://bienhoa.dongnai.gov.vn
Giấy phép số 101/GP-BC ngày 10/3/2008; Cơ quan cấp phép: Cục báo chí, Bộ Thông tin và Truyền thông.